In 1968 schreef de Franse schrijver Georges Perec een boek met de naam La disparition waarin de letter e geen enkele keer voorkomt, behalve in zijn eigen naam op de titelpagina. Hugo Brandt Corstius probeerde het ooit in het Nederlands te vertalen, maar gaf het na één pagina op. In Trouw schrijft hij over hoe het Guido van de Wiel nu wel is gelukt en geeft hij een aantal voorbeelden van goede en minder goede vondsten van de vertaler.
Zijn conclusie:
Als het u gaat om de inhoud van Perecs roman moet u die in het Frans proberen te lezen, maar dat kan je bij elke vertaling wel beweren. Als het u gaat om de trucs om de letter e in onze taal te vermijden dan moet u Van de Wiels Nederlandse versie aandachtig lezen.
…
Er bestaat geen prijs voor het vlekkeloos vertalen van een boek met een ongewone eis aan de vorm, maar als zo’n prijs er was, dan moest Guido van de Wiel hem krijgen.
Lees het volledige artikel.
In een artikel in NRC beweert Ger Groot: “De meerderheid van de studenten heeft inmiddels geen besef meer van spelling. Taaltests helpen niet als studenten toch in het Engels moeten studeren.”
De auteur vraagt zich af of het ernstig is dat studenten geen besef meer hebben van het gebruik van d’s, t’s en dt’s of van hoe je een welgevormde volzin formuleert:
Is dat ernstig? Ja, dat is het – en voor filosofiestudenten misschien nog wel meer dan voor juridische en letterenstudenten. Terwijl die laatsten de taal die zij gebruiken nota bene zelf als studievoorwerp hebben, zijn de eersten er op een doorslaggevende manier van afhankelijk. Wat een zin betekent, is afhankelijk van de manier waarop hij wordt gevormd en neergeschreven. Een komma kan de hele inhoud ervan veranderen, een verkeerde d of t net zo goed.
Wat het voor het juridisch verkeer tot gevolgen heeft wanneer men daarin maar wat aanrotzooit, laat zich raden.
Sommige universiteiten nemen hun studenten in het eerste jaar een taaltest af en bieden extra lessen voor studenten die deze test niet halen. Maar dat heeft weinig zin als vervolgens blijkt dat de meeste colleges in het Engels worden gegeven en er van de studenten wordt verwacht dat zij hun papers en scripties in het Engels schrijven:
Dat moeten die studenten dan maar leren, vindt de universiteit. Waar zij tekortschieten, worden ook zij ijlings bijgespijkerd: nu in de Engelse taal – waarin zij zich niettemin nooit helemaal thuis zullen voelen. Want zoals het voor het Nederlands te laat is wanneer je de spelling daarvan op je achttiende nog leren moet, zo is het dat voor een vreemde taal al helemaal.
„Soms schrijf ik ideeën die ik heb in mijn papers maar niet op”, zo bekende een student mij laatst. „In het Engels heb ik er de woorden en de subtiliteit niet voor.” Zo werkt de universiteit aan de ene kant tegen waar zij aan de andere kant krokodillentranen om huilt. Uiteindelijk zijn studenten noch in het Nederlands noch in het Engels in staat de gedachten uit te drukken die zij hebben leren ontwikkelen, maar die noodgedwongen opgesloten blijven in hun hersenpan.
Lees het volledige artikel.
Over the years, I’ve heard a lot of misconceptions about translation, most of which basically imply that translation can’t be that difficult and that anyone can translate. Here are some of them, with my response to them.
“I speak a foreign language, so that makes me a translator”
Just because you speak a foreign language, even if you speak it fluently, doesn’t mean you are a good translator. Spoken language is very different from written language, so just because you are able to have a conversation in a certain language, doesn’t mean you are able to write in that language.
“I was raised bilingually, so that makes me a translator”
Being raised bilingually doesn’t automatically make you a translator. There is more to translating than just knowing two languages: you should also be able to translate, ie. convert one language into another in such a way that the translation reads like an original text. There is a difference between being able to understand and use two languages, and being able to translate between them.
“Modern translation tools are so advanced, they can easily replace human translators”
The translation tools currently available are only able to translate a sentence word for word. Since they cannot understand context, they cannot distinguish between different meanings of the same word. In addition, they simply copy the word order of the source language, which often leads to awkward, even unintelligible sentences in the target language, which the translation tool is unable to rewrite. Translation tools can be useful to find out what a text in another language is (roughly) about, but they are as yet unable to create a good, reliable translation.
“I have a text of around 2500 words. Can you get the translation back to me in an hour?”
Most people can’t even type 2500 words in one hour, so translating 2500 words in one hour is out of the question. How many words a professional translator can translate in one hour depends on different factors, such as the type of text (a creative marketing text takes longer to translate than a straightforward manual) and the level of technicality (a text on a highly technical subject with a lot of specific terminology takes longer to translate than a general text without any specific terminology).
On average, a professional translator can translate around 250 to 350 words per hour, so it would take 7 to 10 hours to translate a 2500-word text.
“We don’t need to translate our website and marketing materials, all our customers can read English”
Even though these days a lot of people do read English, they often aren’t comfortable enough with the English language to understand all the details and subtleties of the language. As a result, they will be reluctant to buy a product or service which is not offered in their own language. Research shows that even people who speak English confidently still prefer products in their own language.
“We offer advanced dictionary and search tools which will help you create your own translations”
Good (online) dictionary and search tools are extremely useful for translators, because they can save a lot of time in looking up terminology or background information. However, even though correct terminology and a good understanding of the subject matter is very important, it is not enough to create a good translation: you also need excellent translation, language and writing skills to be able to produce a good, correct and readable translation.
“Translation can’t be that difficult, there’s only one possible translation for every text”
Language isn’t an exact science: there never is just one correct answer. Ideas can be phrased in many different ways. Ask ten translators to translate the same sentence and chances are you will get ten different translations which are all correct. Some translations may be more appropriate for the context and the intended target audience than others, which is why it is important to hire a translator who is familiar with the context and target audience.
“What do they teach you at a translation course, do you have to learn all the dictionaries by heart?”
Even if it would be possible to learn all the dictionaries by heart, it’s not very useful for translation, apart maybe from the fact that it will save time because you never have to look up a word again. But knowing the translation of every single word in a specific language doesn’t make you a translator, because translating is more than just translating individual words, it involves translating concepts and images rather than words. This requires a thorough knowledge of the source and target language and, preferably, of the cultural backgrounds of both languages. And this can only be achieved through talent, training and lots and lots of practice.
Volgens een artikel op business-site Z24 blijkt uit een onderzoek van Arjan van den Born over hoogopgeleide zelfstandigen dat vertalers de slechtst verdienende hoogopgeleide zelfstandigen zijn.
Uit de studie van Van den Born blijkt dat zelfstandigen die zichzelf verhuren als interim managers gemiddeld een omzet van 121.000 euro per jaar halen, gevolgd door IT-ers met 112.000 en organisatieadviseurs (111.000).
Vertalers halen gemiddeld een omzet van 36.000, dat is het laagste van alle hoogopgeleide zelfstandigen. De op een na laagste omzet wordt gehaald door kunstenaars (47.000), op de voet gevolgd door journalisten (50.000).
…
Organisatieadviseurs, juristen en coaches rekenen gemiddeld de hoogste uurtarieven, namelijk 117, 114 en 110 euro per uur.
Vertalers en journalisten verdienen het minst per uur. Zij worden vaak per woord of per tekst betaald.
Op de website is ook een interview met onderzoeker Arjan van den Born te lezen. Op zijn website is meer informatie te vinden en kan het onderzoek worden gedownload.
Lees het volledige artikel.
De Nederlandse Taalunie meldt op haar website dat ze geld gaat investeren in de opleiding van literair vertalers:
Omdat ons taalgebied behoefte heeft aan vertalers van literatuur, gaat de Nederlandse Taalunie extra geld investeren in de opleiding van die beroepsgroep. Het geld wordt gebruikt voor de professionalisering van startende vertalers en voor een onderzoek naar de haalbaarheid van een masterprogramma literair vertalen. Op die manier komt het Comité van Ministers van de Taalunie tegemoet aan een vraag uit de sector.
Het initiatief is een reactie op het pleidooi voor betere opleidingen voor vertalers van onder meer het Expertisecentrum Literair Vertalen en de fondsen die in Vlaanderen en Nederland verantwoordelijk zijn voor literaire subsidies.
Na een onderzoek naar de haalbaarheid van een masterprogramma literair vertalen, wil het Comité van Ministers van de Taalunie wegens het noodzakelijke internationale karakter tot 100.000 euro per jaar bijdragen voor een opstartfase van drie jaar. Daarnaast krijgt het Expertisecentrum Literair Vertalen tot 25.000 euro per jaar extra voor opleidings- en bijscholingsactiviteiten voor de volgende vijf jaar. Mogelijkheden zijn onder meer mentorschappen voor beginnende vertalers en vertalingen die met z’n tweeën worden gemaakt, de zogenaamde duovertalingen. Het Comité van Ministers wil dat er ook bijzondere aandacht wordt besteed aan de ontwikkeling van talent in buitenlandse vakgroepen Nederlands.
Lees het volledige artikel.
In an article in The Christian Science Monitor, American author Kristi James writes about how she struggles with understanding Italian culture, despite having mastered the basics of the Italian language:
It’s funny how languages work. I’ve been in Italy for some months now, studying diligently, and just when I think I have things figured out, I’m wrong. I check the dictionary to find what appears to be the right word, but time and again I’m told that I’m wrong. As it turns out, in addition to learning the words, I also have to learn the cultural implications that go with those words.
One example is orgoglioso (proud). I have heard several times that Americans are just so “proud.” According to my dictionary, “proud” means “to have proper respect for oneself, one’s work, one’s family, etc.” And so I nod my head, sit up a little taller, and agree that yes, we are proud.
What took me a while to understand is that for Italians, “to be proud” is not a compliment. What we think of as self-confidence, they think of as self-importance.
Read the full article.
If you are suffering from abibliophobia, here’s another book to ease your symptoms: The 100 Funniest Words in English by Robert Beard.
According to alphaDictionary, the book contains:
Dr. Goodword’s (Robert Beard’s) final choice of the 100 funniest words in English as listed in the table of contents below. There are easily 1000 funny words in English (maybe more depending on how you measure funniness) but he thinks this book contains the best selection based on all the measurements of humor (which he discusses in the book).
Some examples from the table of contents:
Absquatulate: To leave or abscond with something.
Batrachomyomachy: Making a mountain out of a molehill.
Callipygian: Having an attractive rear end or nice buns.
Collywobbles: Butterflies in the stomach.
Snollygoster: A person who can’t be trusted.
Read the full article.
Today, 21 February, is International Mother Language Day. International Mother Language Day was proclaimed by UNESCO’s General Conference in November 1999 and has been observed every year since February 2000 to promote linguistic and cultural diversity and multilingualism:
Languages are the most powerful instruments of preserving and developing our tangible and intangible heritage. All moves to promote the dissemination of mother tongues will serve not only to encourage linguistic diversity and multilingual education but also to develop fuller awareness of linguistic and cultural traditions throughout the world and to inspire solidarity based on understanding, tolerance and dialogue.
In some countries, however, International Mother Language Day is called “Language Martyrs Day”, because their government does not allow certain groups to use their own mother language. In the Philippine Daily Inquirer Dr. Ricardo Ma. Nolasco writes:
In Bangladesh, Feb. 21 is known as Language Martyrs Day, to honor the students and intellectuals who died in 1952 when Bangladesh (then known as East Pakistan) resisted the imposition of Urdu as the sole national language. Protests demanding that Bangla be included as one of the state’s languages erupted countrywide. The state’s security forces responded by banning demonstrations. On Feb. 21, 1952, police opened fire at a peaceful rally in Dhaka, killing several students. The language movement resulted in the recognition of Bangla as an official language in 1956 and culminated in the 1971 war of liberation which led to Bangladesh independence from Pakistan.
He goes on to explain why it is important that people can use their own mother tongue by describing the situation in the Philippines, where Congress wants to impose English as the sole medium of instruction in Philippine schools:
The issue of language in education in the Philippines is a learning issue and a very urgent one. Filipino children are not learning because they cannot understand what the teacher is saying. The language in school is not their language.
Based on the Functional Literacy, Education and Mass Media Survey (FLEMMS) of 2003, out of 57.59 million Filipinos, aged 10-64, there were:
• 5.24 million who could not read and write
• 7.83 million who could not read, write and compute
• 18.37 million who could not read, write, compute and comprehend.
Read the full article.
